Bir e-ticaret sitesi açmak teknik olarak birkaç günlük iş olabilir; ama satışa başlamadan önce yerine getirilmesi gereken yasal yükümlülükler, gözden kaçtığında hem ceza hem de müşteri şikâyeti olarak geri döner. Bu rehberde Türkiye’de kendi sitesinden satış yapan bir işletmenin sitesinde neler bulunması gerektiğini, sade bir dille ve kontrol listesiyle anlatıyoruz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat zaman zaman değişir; sitenizi yayına almadan önce sözleşme metinlerinizi bir hukukçuya, vergi süreçlerinizi mali müşavirinize kontrol ettirmenizi öneririz.
1. Vergi kaydı ve fatura
Satış yapabilmek için önce vergi mükellefi olmanız gerekir: şahıs şirketi veya limited/anonim şirket. Hangisinin size uygun olduğu ciro beklentinize ve iş modelinize bağlıdır; bu kararı mali müşavirinizle birlikte verin.
İnternet üzerinden satış yapan işletmeler için e-Arşiv Fatura kullanımı, ciro eşiğine bağlı olarak zorunlu hâle gelir; eşiği aşmasanız da müşteriye e-posta ile fatura göndermek pratik bir başlangıçtır. Seçtiğiniz e-ticaret altyapısının fatura entegrasyonu olup olmadığını baştan kontrol edin.
2. ETBİS kaydı
Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi (ETBİS), Ticaret Bakanlığı’nın e-ticaret yapan işletmeleri kayıt altına aldığı sistemdir. Kendi sitesi veya mobil uygulaması üzerinden satış yapan işletmeler faaliyete başlamadan önce ETBİS’e kayıt olmalıdır.
- Kayıt ücretsizdir ve e-Devlet bilgileriyle ETBİS ekranından yapılır.
- Şirketler için MERSİS ve vergi numarası, esnaf için T.C. kimlik ve vergi numarası gerekir.
- Site adresi, satılan ürün türleri, ödeme kuruluşları, kargo firmaları ve verilerin barındırıldığı yer gibi bilgiler istenir.
- Yurt dışına satış yapıyorsanız sınır ötesi satış bilgilerini de bildirirsiniz.
- Bilgileriniz değiştiğinde (adres, site, kargo firması gibi) kaydınızı güncellemeniz gerekir.
Kayıt yaptırmamak idari para cezasına konu olabilir. ETBİS’i satış sitesinin teknik kurulumuyla paralel yürütmek, yayın gününde bekleme yaşamamanızı sağlar.
3. Sitede tanıtıcı bilgiler
Elektronik ticaret mevzuatı, satıcının kim olduğunu alıcının kolayca görebilmesini ister. Sitenizde, tercihen her sayfanın alt kısmından ulaşılabilen bir “Hakkımızda” veya “İletişim” sayfasında şu bilgiler güncel olarak yer almalıdır:
- Ad soyad veya ticaret unvanı
- MERSİS numarası (varsa) ve vergi bilgileri
- Açık adres
- Telefon ve e-posta adresi
- Bağlı olunan meslek odası (varsa)
Bu bilgiler aynı zamanda müşterinin güvenini artırır: Adresi ve unvanı açıkça yazılmamış bir siteden alışveriş yapmak isteyen az kişi vardır.
4. Ön bilgilendirme formu ve mesafeli satış sözleşmesi
Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’ne göre tüketici, siparişi onaylamadan önce ön bilgilendirme formunu görmeli ve okuduğunu onaylamalıdır. Sipariş tamamlandıktan sonra mesafeli satış sözleşmesi, tüketiciye kalıcı bir ortamda (genellikle e-posta ile) iletilmelidir.
Bu metinlerde en az şunlar bulunmalıdır:
- Satıcının unvanı, adresi ve iletişim bilgileri
- Ürünün temel özellikleri
- Vergiler dahil toplam fiyat ve varsa kargo ücreti
- Ödeme ve teslimat bilgileri
- Cayma hakkının koşulları, süresi ve nasıl kullanılacağı
- Şikâyet ve itirazlar için başvuru yolları (tüketici hakem heyeti ve tüketici mahkemesi)
Ödeme adımında “Ön bilgilendirme formunu ve mesafeli satış sözleşmesini okudum, onaylıyorum” kutusu, tüketici işaretlemeden sipariş tamamlanamayacak şekilde kurulmalıdır. Kutunun önceden işaretli gelmesi doğru değildir.
5. Cayma hakkı, teslimat ve iade
Mesafeli satışın en çok soru alan konusu cayma hakkıdır:
- Tüketici, malı teslim aldığı günden itibaren 14 gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden sözleşmeden cayabilir.
- Satıcı, cayma bildirimini aldıktan sonra 14 gün içinde ödenen bedeli iade etmelidir.
- Sipariş, tüketiciye en geç 30 gün içinde teslim edilmelidir.
Bazı ürünlerde cayma hakkı kullanılamaz: tüketicinin isteğine göre kişiye özel üretilen ürünler, çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek ürünler, ambalajı açıldıktan sonra sağlık ve hijyen açısından iadesi uygun olmayan ürünler, elektronik ortamda anında teslim edilen dijital içerikler bunlara örnektir. Ürünleriniz bu istisnalara giriyorsa bunu ürün sayfasında ve ön bilgilendirme formunda açıkça belirtin.
İade kargosunun nasıl yapılacağını (anlaşmalı kargo firması, iade kodu, kimin ödeyeceği) ayrı bir “İade ve değişim” sayfasında sade bir dille anlatmak, hem müşteri hizmetleri yükünü azaltır hem de satın alma kararını kolaylaştırır.
6. Fiyat ve indirim kuralları
- Toplam fiyatı gösterin. Ürün fiyatları vergiler dahil gösterilmelidir; kargo ücreti varsa sepet aşamasından önce açıkça belirtilmelidir.
- İndirimde 30 gün kuralı. Fiyat Etiketi Yönetmeliği’ne göre indirimli satışlarda “indirim öncesi fiyat”, indirimin başladığı tarihten önceki 30 gün içinde uygulanan en düşük fiyattır. Kampanyadan önce fiyatı yükseltip ardından “indirim” göstermek bu kurala aykırıdır.
- Kampanya koşullarını yazın. Kampanyanın süresi ve stok sınırı varsa bunlar açıkça belirtilmelidir.
7. KVKK ve çerezler
E-ticaret sitesi ad, adres, telefon ve sipariş geçmişi gibi çok sayıda kişisel veri işler. Bu nedenle:
- Üyelik ve sipariş adımlarında KVKK aydınlatma metni sunulmalıdır.
- Açık rıza yalnızca gerçekten gerektiği yerde, ayrı bir onayla istenmelidir; aydınlatma metniyle birleştirilmemelidir.
- Analiz ve reklam çerezleri, ziyaretçinin onayı alınmadan çalıştırılmamalıdır.
- Çalışan sayısı ve ciro eşiğini aşan işletmeler VERBİS’e kayıt olmalıdır.
Bu adımların her birini KVKK uyumlu web sitesi rehberimizde ayrıntılı anlattık.
8. Kampanya e-postaları, SMS ve İYS
Müşterilerinize kampanya duyurusu içeren e-posta veya SMS gönderecekseniz önceden açık onaylarını almanız ve bu onayları İleti Yönetim Sistemi’ne (İYS) kaydetmeniz gerekir. Sipariş onayı ve kargo bildirimi gibi işlem mesajları bu kapsamda değildir; ama aynı mesaja kampanya eklemek onu ticari ileti hâline getirir. Her ticari iletide alıcının kolayca ret bildirebileceği bir yol bulunmalıdır.
9. Güvenli ödeme
- Sitenin tamamı SSL ile şifrelenmiş olmalıdır.
- Kart ödemeleri 3D Secure doğrulamasıyla alınmalıdır.
- Kart bilgileri sizin sunucunuzda saklanmamalıdır; bu işi lisanslı ödeme kuruluşları ve bankaların sanal POS altyapıları yapar.
Sanal POS seçimi ve ödeme altyapısı karşılaştırması için e-ticaret sitesi nasıl kurulur rehberimize bakabilirsiniz.
Yayın öncesi kontrol listesi
- Vergi kaydı tamam, fatura süreci belirlendi
- ETBİS kaydı yapıldı
- Unvan, adres, MERSİS/vergi, telefon ve e-posta sitede görünüyor
- Ön bilgilendirme formu sipariş onayından önce gösteriliyor, onay kutusu boş geliyor
- Mesafeli satış sözleşmesi siparişten sonra e-postayla gönderiliyor
- Cayma hakkı, iade ve değişim sayfası yayında; istisnalar ürün sayfasında yazıyor
- Fiyatlar vergiler dahil, kargo ücreti sepetten önce görünüyor
- İndirimli ürünlerde önceki fiyat son 30 günün en düşük fiyatı
- KVKK aydınlatma metni ve çerez politikası yayında, çerezler onaydan sonra çalışıyor
- Kampanya iletileri için onay alınıyor ve İYS’ye kaydediliyor
- SSL ve 3D Secure aktif, kart bilgisi saklanmıyor
E-ticaret sitenizi baştan doğru kuralım
Yasal sayfaların yerleşimi, sipariş adımlarındaki onay kutuları, çerez onayı ve ödeme güvenliği; sitenin tasarımıyla birlikte planlandığında sonradan yama yapmak gerekmez. E-ticaret web sitesi hizmetimizde bu yapıyı kurulumun bir parçası olarak hazırlıyor, metinlerinizin hukukçunuz tarafından kontrol edilmesi için size taslak olarak sunuyoruz.